રવિ ઉપાધ્યાય – સર્જકતાનો ખજાનો

રવિ ઉપાધ્યાયે ગુજરાતી સાહિત્ય, કલા અને સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રે કરેલાં માતબર પ્રદાનને અવગત કરાવતો બ્લોગ

Archive for the ‘ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત’ Category

ભારત માતા સાદ કરે છે

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on ડિસેમ્બર 7, 2008

e0aaade0aabee0aab0e0aaa4e0aaaee0aabee0aaa4e0aabe-e0aab8e0aabee0aaa6-e0aa95e0aab0e0ab87-e0aa9be0ab873

  ભારત માતા સાદ કરે છે 

ભારત માતા સાદ કરે છે જાગો નરને નારી....

દેશદાઝ કાજે પ્રગટાવો અગ્નિ પ્રલયંકારી.....  

હરિયાળી આ ભૂમિ પર દુશ્મનની નજર પડી,

સજ્જ બની લાખોંની સેના સરહદ ઉપર ખડી.

નાશ કરો એ નરપિશાચનો, કમર કસી સહુ ભારી..

ભારત માતા સાદ કરે છે જાગો નરને નારી.....  

બ્રહ્મપુત્ર, આસામ રક્ષજો, હિમાલય ને કાંચનજંઘા..

જો જો થાયે કલુષિત ના પાવન યમુના ને ગંગા...

એક અખંડ,  હો વિજયવંત, કાશ્મીરથી કન્યાકુમારી..  

ભારત માતા સાદ કરે છે જાગો નરને નારી.....  

એક એક નર રૂદ્ર બનો... એક એક નારી ચંડી...

વિરાટ જનશક્તિ જાગો, પીંખી નાખો પાખંડી..

સૃજલાં સુફલાં ભારતની મુક્તિ હો મંગલકારી..  

ભારત માતા સાદ કરે છે જાગો નરને નારી.....

ગીત અને સંગીત - રવિ ઉપાધ્યાય, ગાયક - બદ્રી પવાર અને સાથીઓ,
 નૃત્યનાટિકા - ભવ ભવનાં ભેરૂ (!965)

Posted in ગીત - શૌર્ય/દેશભક્તિ, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

હાકલ પડી છે આજ…..

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on ડિસેમ્બર 7, 2008

26 નવેમ્બર 2008માં મુંબઇમાં ખેલાયેલ આંતકવાદ સામેનું યુધ્ધ જોઇ મને પિતાશ્રી રવિ ઉપાધ્યાય રચિત, 
1965માં ભજવાયેલ,  મા ભોમની રક્ષાકાજે પોતાના પ્રેમનું બલિદાન આપી પાકિસ્તાન સામે યુધ્ધે ચઢેલ 
નાટકનાનાયકની કથા વર્ણવતું -  ભવ ભવનાં ભેરૂ નામે નાટકની યાદ આવી ગઇ. આ નાટકનાં દેશભક્તિ 
અને શૌર્ય ગીતો યાદ કરીએ ત્યારે આજે પણ આપણાં રુંવાટા ઉભા થઇ જાય.

bbnb-hakal-padi

હા ડી છે …..

હાકલ પડી….

હાકલ પડી…

હાકલ પડી છે આજ હે જવાન જાગજે

               તુ રક્ષવા મા ભારતી સુષુપ્તિ ત્યાગજે.     હાક્લ પડી

 

પંથ છે વિકટ વિશેષ, લેશ તું ડરીશ ના

એક નેક ટેકથી વીરેશ તું ચળીશ ના,

                વદન ઉપર વિજયનું નિત સ્મિત ધારજે.     હાકલ પડી

 

ગગનને ભેદી રહી છે યુધ્ધભેરીઓ

જંગમાં ઝુકાવવાને સાદ દે દિલેરીઓ

                  જરૂર પડ્યે હે ! ઝીંદાદીલ શહીદ થૈ જજે.      હાકલ પડી

 

જવાન જાગજે….. જવાન જાગજે….. જવાન જાગજે

ગીત અને સંગીત – રવિ ઉપાધ્યાય, ગાયક – બદ્રી પવાર અને સાથીઓ, નૃત્યનાટિકા – ભવ ભવનાં ભેરૂ (!965) 

Posted in ગીત - શૌર્ય/દેશભક્તિ, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

આવોને સાથી પંખીડા …… રે

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on માર્ચ 16, 2008

slide1.jpg 

વોને સાથી પંખીડા …… રે

આવોને સાથી પંખીડા …… રે, બે પળ કરીયે વિસામો હો જી…
હે…, ઉડી ઉડી ખૂટી રૂડી પાંખોની મૂડી, હવે જંપી ભરીયે જોમ – જામો જી….
                                                             આવોને સાથી
હે… લાગી છે લાહ્યું, આજે ધરતીની ધારે
અને સળગી રહ્યું છે ગગન …..
સળગે છે સાગર ને સળગે છે વાયરા
‘ને સળગે છે વન …. ઉપવન….
હે… અવનિની આંખે ઉમટ્યો અજંપો એવો
                                    કે પાંપણ ન પલકાર પામો જી…..                આવોને સાથી

હે… ભેળાં રે મળ્યાં, ભોળાં ભવ ભવનાં ભેરૂ
કાંઇ અમૂલખ આશાએ બાંધ્યા પ્રાણ
લ્હાવા લૂંટાયાના લીધા કે ન લીધા…..
ત્યાં આવી ઉભાં છે પ્રયાણ…
હે મળ્યાં કે ન મળ્યાં તેના ઓરતા ન આણજો
                                    ‘ ને ઝીલજો આ આખરી સલામો … જી            આવોને સાથી

શબ્દરચના અને સંગીત : રવિ ઉપાધ્યાય ‘રવિ’, ગાયક : રાજુલ મહેતા અને રાજન સરદાર, નૃત્યનાટિકા : ” ભવ ભવનાં ભેરૂ” (1965)

Posted in ગીત - ભજન, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

રૂમઝૂમ રમતી જાય રે….. અલબેલી ગોરી

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on ડિસેમ્બર 6, 2007

navratri.gif

રૂમઝૂમ રમતી જાય રે….. અલબેલી ગોરી

દૂહો:

હે સનન સનન કરે વન ઉપવન મહીં પવન વહન,

ઉરચમનમાં સુમનનું થાય નરતન.

હે થનન થનન કરે દિલ થનગન,

પિયુ મિલનની લાગી તનમનમાં લગન….

રાસ  

રૂમઝૂમ રમતી જાય રે….. અલબેલી ગોરી

રૂમઝૂમ રમતી જાય …..     (2)

એનું જોબનીયું ઝોલા ખાય રે… અલબેલી ગોરી

રૂમઝૂમ રમતી જાય …..     (2)

(સીંગલ તાલ)

સન્ધ્યા ઉષાના રંગ ભરે ભાલ ગાલ પર

ગાગર ગગનની સોહે છે શિર પર

શશી સૂર્ય મઢ્યો સાળુ લહરાય રે… અલબેલી ગોરી

રૂમઝૂમ રમતી  જાય….    (2)     રૂમઝૂમ

(ડબલ તાલ)

એનાં ઝાંઝર ઝનનન ઝણકે

કરકંકણ ખનનન ખણકે

દૂરથી સૂણી પિયુની બંસીના મધુર સૂર

મનના મયુર એના મલકે   (2)

એના મુખડેથી મોતીડાં વેરાય રે….અલબેલી ગોરી

રૂમઝૂમ રમતી  જાય….    (2)     રૂમઝૂમ

(ડબલ તાલ)

એનું ચીતડું ચઢ્યું ચકડોળે

ઘૂમે હૈયું હરખ-હિંડોળે

જમુનાને તટ રમે રાસ રમઝટ

એના ઉરના ઉલટ ઘટ ઢોળે…… (2)

ફરે ફૂંદડીને ઘૂમ્મરીઓ ખાય રે….. અલબેલી ગોરી

રૂમઝૂમ રમતી  જાય….    (2)     રૂમઝૂમ

(ચલણ)      

હે, વાગે ઢોલને પડઘમ

કરતી શહનાઇ સરગમ

રમતી રાતભર અણનમ

ગોરી રૂપની … પુનમ (3)

કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય, ‘રવિ’.

Posted in ..રાસ, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Tagged: , , | Leave a Comment »

થનન…થનન… દિલ કરે થનગન

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on સપ્ટેમ્બર 7, 2007

થનન…થનન… દિલ કરે થનગન

અજબ જાદુભરી વાણી, પિયુ હૈયું નચાવી દે….

છૂપું એક દર્દ મીઠું આજ, અંતરીએ જગાવી દે…

થનન…થનન… દિલ કરે થનગન,

રૂમઝૂમ રૂમઝૂમ નાચે મન…

પલ પલમાં મુજ પાંપણ પરથી,

પ્રીત પરાગો પલકે…

સ્નેહભર્યા મુજ સરોવર પાળે,

મન મોરલીયો મલકે….

છાને છપને, આવી સપને

કોણ ચોરે ચિત્તવન….. રૂમઝૂમ..

ગોરાં મારાં મુખડાં પરથી,

શરમની ફોરમ ફરકે…

ઓઢું ઓઢું તોયે નટખટ,

ગવનનો ઘુંઘટ સરકે…..

પ્રીતલડીનાં તાલે ધબકે

હૈયાંની ધડકન… રૂમઝૂમ…

શબ્દરચના અને સંગીતરચના : રવિ ઉપાધ્યાય, ગાયિકા: પ્રતિભા રેલે, નૃત્યનાટિકા : “ભવ ભવનાં ભેરૂ” (1965)

Posted in ગીત - પ્રણય ગીત, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

તારી યાદ રે…

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on સપ્ટેમ્બર 7, 2007

તારી યાદ રે…

તારી યાદ રે, તારી યાદ
ફરી ફરી આમ આવશે….
મુને એટલી ખબર નો’તી (2)
તારી યાદ
કાળી કાળી રાતલડીમાં આટલું સતાવશે….
મુને એટલી ખબર નો’તી (2)
તારી યાદ

તારાં હૈયાંનું કીધું મેં મોંઘેરું મૂલ,
જાણી ફોરમ ફેકન્તું કોઇ ગુલાબનું ફૂલ
કિન્તું કોમળ ફૂલ સંગાથે કંટકો હશે …..
મુને એટલી ખબર નો’તી (2)
તારી યાદ

સ્નેહ કેરાં સરવરિયામાં અંતરનો ચાંદ દીઠો
નેહભર્યો એ કામણગારો હૈયાંને લાગે મીઠો
કિન્તું રસભર રાતલડીનું શમણું રે હશે….
મુને એટલી ખબર નો’તી (2)
તારી યાદ
શબ્દરચના અને સંગીતરચના : રવિ ઉપાધ્યાય, ગાયક: બદ્રી પવાર અને ગાયિકા: રાજુલ મહેતા, નૃત્યનાટિકા : “ભવ ભવનાં ભેરૂ” (1965)

Posted in ગીત - પ્રણય ગીત, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | 2 Comments »

દૂર થતી તું છોને નયનથી

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on ઓગસ્ટ 26, 2007

1965માં ભજવાયેલ નૃત્યનાટિકા ભવ ભવનાં ભેરૂ નો નાયક પર્વત એની પ્રિયતમા રેશમને જીવનની પગથારે સાથી થવા એક વર્ષના સમયનો કોલ આપી પોતાને ગામ જવા પાછો જતો હોય છે. આંખોમાં ઉભરાતાં આંસુની ધાર વહાવતી પ્રિયતમા તેને દૂર સુધી વળાવવા જાય છે. પ્રિયતમ પ્રિયતમાનાં આંખનાં આંસુ લૂછતો તેને આ ગીત દ્વારા ફરી વિશ્વાસનો કોલ આપે છે.

દૂર થતી તું છોને નયનથી

દૂર થતી તું છોને નયનથી
તોયે હૃદયની પાસ છે.
આસુંભીનું આજ અંતર મારું
તોયે તેમાં તારો વાસ છે.
દૂર….

મુજ જીવનનાં ગાઢ અંધારે,
તું તારલીનો ઉજાસ છે.
કરૂણતાના સૂર તું છેડે,
તોયે તું સુરીલું સાજ છે.
દૂર…

દુ:ખભર્યાં ભવની કડવાશે,
સ્નેહભરી તું સુવાસ છે.
વિરહ દુ:ખનાં દરિયા પીધાં
તોયે તું મિલન પ્યાસ છે.
દૂર…

ગીત અને સંગીત : રવિ ઉપાધ્યાય, ગાયક : બદ્રી પવાર, નૃત્યનાટિકા ; ભવ ભવનાં ભેરૂ ( 1965)

Posted in ગીત - વિરહ ગીત, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

વૈશાખી રાત….

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on ઓગસ્ટ 25, 2007

1965માં ભજવાયેલ નૃત્યનાટિકા ભવ ભવનાં ભેરૂ નો નાયક પર્વત એની પ્રિયતમા રેશમને જીવનની પગથારે સાથી થવા એક વર્ષના સમયનો કોલ આપી પોતાને ગામ પાછો ફરે છે.
એક સાલ….! વ્યથાથી ભરેલા એ દિવસો શેં પૂરા થાય?. પ્રેમીની યાદમાં ઝૂરતાં પ્રિયતમાનાં હૈયાને એક સાલ, એક ભવ કરતાંયે લાંબી લાગે . હોળી અને ધૂળેટીનાં ઉત્સવો પછી આવે છે ગ્રીષ્મની ઉન્હી ઉકળાટભરી પ્રલંબ રાત્રિઓ. પ્રીતમની યાદમાં ચકડોળે ચઢેલાં ચિત્તને ચેન નથી. નયને નિંદ નથી. શૈયામાંથી ઝબકીને જાગી જતી પ્રિયતમા આ વૈશાખી રાતની ધીખતી અગનથી પ્રજળી રહે છે અને તે સમયે થતી પીડા આ ગીતમાં ગવાઇ છે……….

વૈશાખી રાત….
વૈશખી રાતની રે અગન, વસમી ઉની ઉની અગન…

ધખતી રહી દિનભર ધરા,‘ને ઓઢતી અગની ગવન. વૈશાખી….

તનને દઝાડે, મન રંજાડે, એવી વાયે લૂ…
મૂરઝાતી મન-ઉપવનની કળીઓ, રેલેના ખુશબુ..
પીડાતી પ્રકૃતિ ગાતી રે.. , ઉના નીસાસીએ કવન…
વૈશાખી….

ભીતર એકલતા ‘ને વિકળતા, ઉપર અગન લેપ..
એક તો પિયુની વિરહ પીડા, ‘ને બીજી પ્રસ્વેદ..
સાથી વિના સૂનું જીવન, સૂનાં સૂનાં ભાસે ભવન
..
વૈશાખી…

ગીત અને સંગીત : રવિ ઉપાધ્યાય, ગાયિકા : રાજુલ મહેતા, નૃત્યનાટિકા ; ભવ ભવનાં ભેરૂ ( 1965)

Posted in ગીત - વિરહ ગીત, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

થોભી જા … ઘનઘોર ગગનની વાદળી

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on ઓગસ્ટ 23, 2007


સૂરજના તાપથી ધીખતી ધરાને શીતળ કરવાં વાદળો આકાશથી વરસી પડે છે. વર્ષા વિનાં વિમાસણમાં પડેલાં વસુંધરાનાં વ્હાલસોયા બાળકો વર્ષાની રૂમઝૂમતી હેલી જોઇ નાચી ઉઠે છે. નદી-નાળાં છલકાઇ ઉઠે છે. ખેતરોએ તો જાણે લીલી ચાદર ઓઢી……
પરંતુ…….. ! પ્રિયતમાના મન-ગગનમાં તો ઘોર અંધારું જ છવાયેલું રહે છે. વ્હાલાની વિરહ વેદનાની વાદળી વિખરાતી નથી. ત્યારે એ આકાશની વાદળીને થોભવાં વિનવતાં આ ગીત ગાઇ રહે છે………

થોભી જાઘનઘોર ગગનની વાદળી
થોભી જા… થોભી જા….
થોભી જા…. થોભી જા પલવાર….
તને વિનવું વારંવાર રે ….. (2)
ઘનઘોર ગગનની વાદળી
થોભી જા પલવાર…….. થોભી જા…

નાચ કરે તું નભને આરે,
વાગે વીજ ઝંકાર… (2)
નાગણ થઇ ડંખે શ્રાવણનાં
મેઘ અને મલ્હાર …. (2) થોભી જા…

સાજનને તું આટલું કહેજે
હૈયે તારી જપમાળ …… (2)
આંખડી રોતી વાટડી જોતી
સૂનાં સૂનાં શણગાર….. (2) થોભી જા….

ગીત અને સંગીત : રવિ ઉપાધ્યાય, ગાયિકા : રાજુલ મહેતા, નૃત્યનાટિકા : ભવ ભવનાં ભેરૂ (1965)

Posted in ગીત - વિરહ ગીત, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

મારાં પિયરને પાદરીયે…

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on મે 26, 2007

મારાં પિને પારીયે રે…..

મારાં પિયરને પાદરીયે રે……ફૂલ્યો ફાલ્યો પીંપળો…
કૈં વર્ષોથી એ તો ઉભો રે…ફૂલ્યો ફાલ્યો પીંપળો…

ગામના તમામ પાપ પુણ્ય તણાં કામ એના દરિયાવ દિલમાં સંઘરતો
જીરણ થઇ કાયા તોયે મમતાળુ માયાથી છાયા શીતળ સહુને ધરતો…
એતો જીવતો ને જાગતો જોતો રે..પલ્ટાતા યુગનાંપરિબળો..મારાં પિયરને


કોડભરી કન્યા ચોખા ચંદન ચડાવતી, વંદન કરીને એની આરતી ઉતારતી
મનનો માન્યો મેળવવા માનતાઓ માનતી, ભાવના ભક્તિથી નિર્મળ જળ રે ચડાવતી.
એ તો મુંગા આશિષ દઇ મલપતો રે… ઉઘાડી અંતરનો આગળો….. મારાં પિયરને

ડોલંતી ડાળ પર થઇને અસવાર નિત છેડે ગોવાળબાળ બંસરીના સૂર
સહિયરને સાથ રૂડી અજવાળી રાત રાસ રમતી ગોરી ચકોરી ચતુર
રાસ જોતાં જુવાન એના ચોકમાં રે, કોઇ ગોરોને કોઇ શ્યામળો….. મારાં
પિયરને

ગોળ ગોળ આંટી વીંટી કાચા રે સુતરની, કોઇ નારી આંટીઘૂંટી ઉકેલે અંતરની
દેતાં રે જનોઇયું કરવા જાતર જીવતરની, થાતી રે ઉજાણી લ્હાણી નવતર અવસરની
તેજ તપનાં વેરીને ઓપતો રે… વૈરાગી યોગી શો ઉજળો…… મારાં પિયરને


ગીત – સંગીત : રવિ ઉપાધ્યાય,
” ભવ ભવનાં ભેરૂ” નૃત્યનાટિકા (1965)માં તથા કોટ હિન્દુ સ્ત્રી મંડળ, પ્રેરણા મંડંળ જેવી અનેક સાંસ્કૃતિક મંડ્ળો અને શાળાઓ-કોલેજોની ગરબા સ્પર્ધાઓમાં સ્ટેજ પર 1960નાં દાયકામાં ભજવાયેલ.

Posted in ગરબો / ગરબી, ભવભવનાંભેરૂ-નાટયગીત | Leave a Comment »

 
%d bloggers like this: