રવિ ઉપાધ્યાય – સર્જકતાનો ખજાનો

રવિ ઉપાધ્યાયે ગુજરાતી સાહિત્ય, કલા અને સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રે કરેલાં માતબર પ્રદાનને અવગત કરાવતો બ્લોગ

દિવાળી રાય તણી , હોળી રંક તણી

Posted by Dr Jagdip Upadhyaya on ઓક્ટોબર 25, 2008

1950માં કવિ શ્રા રવિ ઉપાધ્યાયે લખેલ આ કાવ્યમાં વર્ણવાયેલ પ્રવર્તતી સમાજની વિષમતા આજે 2008માં પણ એજ માત્રામાં પ્રવર્તે છે. દેશની આઝાદીનો અર્થ શું? હોળી હોય કે દિવાળી… હાલાતમાં કોઇ ફરક પડતો નથી

િવાળી રાય તણી , હોળી રંક તણી
્રગટ્યાતા કૈં લાખો દીપક,ગ્રામતણી કોઇ શેરીમાં, 
બંધાયાતા ઊંચા મંડપ, રાય તણી હવેલીમાં .... 1 
દિવાળીનાં કુમકુમ પગલાં, પથરાયાંતાં ઘરે ઘરે, 
આભે આતશબાજી, ગભરાં બાળકનાં મન હરે હરે !... 2 
બાળ વૃધ્ધને યુવાન સહુંનાં, મન મોજે ફૂલાતાંતાં ! 
સ્વતંત્ર ભારતની દિવાળી, હર્ષ થકી ઉજવતાંતા !... 3 
બાળ એક અતિ દૂર્બળ દેહે, અંધારે અટવાતુંતું ! 
અંગે વસ્ત્રો ફાટ્યેતૂટ્યે, હ્રદયે તે ગભરાતુંતું !... 4 
વૃધ્ધા માતા ચાર દિવસથી, અન્ન વિનાં તરફડતીતી ! 
ગંધાતી કોઇ ગલીએ વસતી, ઝૂંપડીએ તે સડતીતી !.. 5 
બાળ ધનિકનાં નીરખી કાંઇ, આનંદે ફૂલ ફૂલાતાં ! 
બાળ ગરીબની લાચારી મહીં, જીવનનાં મૂલ મૂલાતાં !... 6   
હૈયે ઉદધિ અશ્રુનાં કૈં, દોડ્યું માની ખાટ ભણી !
 લપાઇ માની સોડ મહીં ને ખાળી સરિતા અશ્રું તણી !... 7 
 મા, મા, મુજને નહીં આપે તું ફટાકડાં ને સુંદર વસ્ત્ર ! 
જોને સઘળાં, બાળકને તું ! આનંદ દીસે છે મસ્ત ! ... 8 
માતાએ ખાળ્યાં કાંઇ આંસુ, આધિ, વ્યાધિ, ઉપાધિનાં ! 
હાથ ફેરવ્યો પુત્ર દેહ પર, અંધારાં આવ્યાં ભૂખનાં ...! 9 
બેટા મારાં, મોટો થઇને મોટર ગાડીમાં ફરજે 
સુકીર્તિ પામી સારી ને કમાઇ તું મોટી કરજે ....! 10 
આજે તો આ દેહતણાં છે, હાડમાંસ એ મારાં ધન ! 
મૂડી મારી-મમતા તારી, દોલતમાં છે તારું તન ! ... 11
રંકજનોને આ અવનિ પર જીવવાનો છે કાંઇ ન હક્ક ! 
 હાય ગરીબો લૂંટી ગયા-, શ્રીમંતોનો અમ પર શક ! ... 12 
દિવાળી ના રંક તણી આ, રાય તણી આ દિવાળી ! 
ભૂખ, ગરીબી, ત્રાસથી જલતી ,રંક તણી જીવન-હોળી ! ... 13  
 મ્હેફીલો મિષ્ટાન્નો કેરી, સર્જાઇ શ્રીમંતો કાજ ! 
ભૂખમરો કાળી ગુલામી - રંક તણાં એ સુખ ને સાજ !... 14   
સુંદર વસ્ત્રો ને શણગારો, દેહ ધરે એ ધન - અભિમાન ! 
ફાટ્યાં વસ્ત્રે દેહ ઉઘાડે - આથડતાં અમ ગરીબ - બાળ ! ... 15 
નૂતન વર્ષના શુભ અવસરે, વિરમ્યા વૃધ્ધાનાં તન-શ્વાસ ! 
ભડ ભડ જલતી ચિતા સ્મશાને-બાળી રહીતી હાડ ને માંસ !..16 
સાલ મુબારકના સંદેશા, ઘેર ઘેર ઊચરાતા   તાં !
 ભૂત કારમાં નિરાશાનાં, રંક બાળ મુંઝવતાં તાં ! ... 17 
ભૂખ, ગરીબીના અન્યાયો, દીસે હિન્દનાં ખૂણે ખૂણે ! 
સંતાયો ક્યાં ઇશ તું તોળી - અન્યાયો આ, પળે પળે ! ... 18
 કવિ - રવિ ઉપાધ્યાય
Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: