મન હે…! સપ્તશૃંગી તું રટી લે….!  

મન હે…! સપ્તશૃંગી તું રટી લે….! (2)

હૈયે રાખી ટેક એક તું,(2) મૈયામય થઇ જીવી લે…..હો…!

સપ્તશૃંગી તું રટી લે….! મન હે…! સપ્તશૃંગી તું રટી લે….! 

કામ, ક્રોધ ‘ને મદ-મત્સર સહુ, માયારૂપી ખેલ સહું જૂઠાં…..(2)

શરણાંગતને સહાય કરે મા..(2) અંતર્યામી જપી લે…હો….!

સપ્તશૃંગી તું રટી લે….! મન હે…! સપ્તશૃંગી તું રટી લે….!

વિષનાં અમૃત કરતી મૈયા, પાપીજન સહું થાતાં પાવન…..(2)

અંતરની સહુ આશ પૂરે મા… (2) શ્રધ્ધાભાવ ધરી લે…. હો…!

સપ્તશૃંગી તું રટી લે….! મન હે…! સપ્તશૃંગી તું રટી લે….!

ભવ ભવનાં મા બંધન તોડી, તવ ચરણે દે પ્રિતિ જોડી…. (2)

વિનવે બાળ સહું કર જોડી…(2) તવ ચરણે સ્થાપી લે…..હો…!

સપ્તશૃંગી તું રટી લે….! મન હે…! સપ્તશૃંગી તું રટી લે….!

********************************************** **************************************

કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય, સંગીતકાર અને ગાયક : દત્તા થીટે, મ્યુઝિક વિડિયો આલ્બમ : “ માતાનાં ચરણોમાં “  પ્રસ્તુતકર્તા : મનોહર કદમ, ગાયત્રી ફિલ્મસ સેવા સહકારી સંસ્થા લી.

જય જય અંબે….. મૈયા અંબે …..

જય જય અંબે….. મૈયા અંબે ….. (2)
મહામાયા અંબે ….. સપ્તશૃંગી મા અંબે …… (2)
તોડી સહું બંધન ‘ને નાતો…. તુજથી જોડી પ્રિત….
મૈયા અંબે ….. જય જય અંબે …….

દુર્ગમ ગઢ પર તું વસતી મા, દિવ્ય સજી શણગાર …. (2)
પ્રેમ, દયા ‘ને ક્ષમા તણી તું… (2) મંગલમૂરત મહાન….અંબે….!(2)
જય જય અંબે….. મૈયા અંબે ….. (2)

મુખ મનોહર માત તમારું જોવાને મન થાય (2)
સૂર્યસમું તવ તેજ અવિચળ.. (2) અવનિમાં પથરાય …અંબે…!
જય જય અંબે….. મૈયા અંબે ….. (2)

દીનજનો પર દયા કરી મા દિવ્ય દર્શનો આપો
કષ્ટો કોટિ કાપી મૈયા… (2) ચરણકમળમાં સ્થાપો…..! (2)
જય જય અંબે….. મૈયા અંબે ….. (2)
મહામાયા અંબે ….. સપ્તશૃંગી મા અંબે …… (2)
તોડી સહું બંધન ‘ને નાતો…. તુજથી જોડી પ્રિત….
મૈયા અંબે ….. જય જય અંબે …….(2) જય જય અંબે….. મૈયા અંબે ….. (2) ************************************************
કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય, સંગીત : દત્તા થીટે, ગાયક : કરશન સાગઠીયા,મ્યુઝિક આલ્બમ : “માતાનાં ચરણોમાં”

સાચું સપ્તશૃંગી નામ ….

સાચું સપ્તશૃંગી નામ …. હો……! સાચું સપ્તશૃંગી નામ

          નિશદિન સ્મરણ કરી લે માનવ, ભૂલી જઇ અવરતમાં..                       

સાચું સપ્તશૃંગી…..

મોહમાયા ‘ને મમતા સઘળાં,જૂઠાં તડકાં છાયાં……

અહ:નિરંતર જપી લે અંબે,પાવન કરવાં કાયા રે …!.              

સાચું સપ્તશૃંગી ……

ભાવ ધરીને ભક્તિ કરજે,બેડો પાર ઉતરશે

જનમ જનમનાં ફેરાં ટળશે,મુક્તિ દ્વાર ઉઘડશે ….

સાચું સપ્તશૃંગી……

*****************************************************

કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય,  સંગીતકાર : દત્તા થીટે,ગાયક : ટી. નારાયણ           

 મ્યુઝિક વિડિયો આલ્બમ : “ માતાનાં ચરણોમાં “  પ્રસ્તુતકર્તા : મનોહર કદમ,

ગાયત્રી ફિલ્મસ સેવા સહકારી સંસ્થા લી.

ચાલો …, ચાલો જઇએ….! જઇએ માતાને ધામ…!

ચાલો …, ચાલો જઇએ….! જઇએ માતાને ધામ…! (2)

લેતાં …. ,રટતાં લેતાં ….! માતાજીનું નામ… ! (2) ચાલો …, ચાલો

માડીનાં આંગણામાં તુલસીના ક્યારા..!.

ચારે બાજુ થાય ખુશીનાં અજવાળાં… !

આશિષ લેવાં એનાં …,આવે છે નર ‘ને નાર…!

લેતાં …. ,રટતાં લેતાં ….! માતાજીનું નામ… ! ચાલો …, ચાલો 

માડીનાં હાથમાં ખડ્ગ ’ને ત્રિશૂળ…..!

કરતાં દુષ્ટોના નાશ, પાપીઓના કાળ ….!

વરસાવે છે મમતા… ભક્તો પર અપાર…

લેતાં …. ,રટતાં લેતાં ….! માતાજીનું નામ… ! ચાલો …, ચાલો 

માડી બોલે ત્યારે ફૂલડાં ઝરે…!

માડીની આંખોથી અમી વરસે…!

કુમકુમનાં પગલાં પાડે ચારેકોર…!

લેતાં …. ,રટતાં લેતાં ….! માતાજીનું નામ… !  ચાલો …, ચાલો

**************************************************************                                                               કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય, સંગીતકાર અને ગાયક  : દત્તા થીટે,   મ્યુઝિક વિડિયો આલ્બમ : “ માતાનાં ચરણોમાં “ પ્રસ્તુતકર્તા : મનોહર કદમ, ગાયત્રી ફિલ્મસ સેવા સહકારી સંસ્થા લી.

મનને આંગણ થાય અંધારૂ ત્યાં….

મનને આંગણ થાય અંધારૂ ત્યાં, દિવો શક્તિનો કરજે….

તિમિર હટે ને જ્યોતિ પ્રકાશે,.મૈયા દિવ્ય પ્રગટશે…. હો …..!

                                                      જય જય મા….., જગદંબા…

કોઇ ન તારું થાય આ જગમાં..,દિશ દિશથી ઠોકર વાગે…

શરણ ગ્રહી લે સપ્તશૃંગીનો….,પળમાં દુ:ખ સહુ ભાગે… હો…!

                                                       જય જય મા….., જગદંબા… 

જ્ઞાનેશ્વર ‘ને નામદેવ, વળી રામદાસે આરાધેલી…

પ્રસન્ન થઇ માડીએ દીધી, આશિષ પ્રેમ – પ્રસાદી … હો …!

                                                       જય જય મા….., જગદંબા…

***********************************************************

 કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય

 સંગીતકાર : દત્તા થીટે, ગાયિકા : અનુપમા દેશપાંડે.

 મ્યુઝિક વિડિયો આલ્બમ : “ માતાનાં ચરણોમાં “ 

 પ્રસ્તુતકર્તા : મનોહર કદમ,

ગાયત્રી ફિલ્મસ સેવા સહકારી સંસ્થા લી.

સપ્તશૃંગી તુજ દર્શન દુર્લભ..!

સપ્તશૃંગી તુજ દર્શન દુર્લભ..!.સપ્તશૃંગી તુજ દર્શન દુર્લભ…!
 સપ્તશૃંગી તુજ દર્શન દુર્લભ..! દુ:ખ ભાગે સહુ દર્શનથી…..
શીશ નમાવી તુજ ચરણોમાં, કરું વંદના તન મનથી….સપ્તશૃંગી 

આદ્યશક્તિ પરબ્રહ્મ સ્વરૂપી….., હે..જગજનની માતા તું…!.
સંત, મહંત અનંત તુ પૂજીત, તું છે અભય વરદાતા….!.
વિશ્વ સકળ પાવન થાયે, તુજ દિવ્ય અમીવર્ષણથી….  સપ્તશૃંગી……

વેદવદી સુવિખ્યાત તું મૈયા.. મહિમા તારો અપરંપાર….!
સચરાચરમાં પ્રાણ પૂરે તું ! કરતાં સહુ તવ જય જયકાર..!.
ઉતરે ભવજળ પાર ભક્ત સહુ તારાં પૂજન અર્ચનથી….    સપ્તશૃંગી……

માર્યો મહિષાસૂર અસૂરને… ચંડમૂંડ ને માર્યા …
દેવોના દુ:ખ સંકટ હરવા દાનવ સહુ સંહાર્યા…
તું ભક્તિ, તું મુક્તિ…  શક્તિ સહુ તીરથ આરાધનથી…  સપ્તશૃંગી……

*************************************************************************

કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય,

સંગીતકાર : દત્તા થીટે, ગાયિકા : અનુપમા દેશપાંડે. 

મ્યુઝિક વિડિયો આલ્બમ : “ માતાનાં ચરણોમાં “

 પ્રસ્તુતકર્તા : મનોહર કદમ, ગાયત્રી ફિલ્મસ સેવા સહકારી સંસ્થા લી.

આઘો આઘો આરો તારો

આઘો આઘો આરો તારો, આઘો આઘો આરો …..

મધદરિયે મોજામાં મછવો, ડગમગ ડોલે તારો.

આઘો આઘો આરો ….. 1 

માથે છે મધરાત મેઘલી, વર્ષાની પળ નહીં વેગળી;

કડ કડ કડ વિજળી કડકડતી, ડૂબવાનો હવે વારો …! 

આઘો આઘો આરો…. 2. 

વાયુની વિજફાળ સતાવે, ઉરમાં ઉલ્કાપાત મચાવે,

આંખોને આંસુડે ઊડે —, શોણિતનો  ફૂવારો !

  આઘો આઘો આરો ….. 3. 

હામ હવે હૈયાની ખૂટી, આશાની સહુ ચિરાગ બૂઝી,

પ્રણય તણી પળ પોકારી રૈ, કોનો તને સહારો ?

આઘો આઘો આરો ….. 4 

તૂફાન જામ્યું દશે દિશામાં, રાહ ન સૂઝે ઘોર નિશામાં

અથડાતો અટવાતો તું તો …, મળે ન કોઇ કિનારો ..

આઘો આઘો આરો ….. 5 

કાળ પળે પળ માથે તોળે, પાડી મૃત્યુ મુખ ખોલે,

ચીરાતી છાતીમાં વ્હેતી -, ધીખી વેદના-ધારો !

 આઘો આઘો આરો ….. 6 

પરભવનાં કૈં પાપ નડ્યાં ? યા શોષિતના કૈં શાપ પડ્યા ?

કે કુદરતને ખોળે મરવા -, ખોળે છે તું લ્હાવો ?

આઘો આઘો આરો ….. 7 

એક વાર પ્રભુ યાદ કરી લે , માનવતાનાં મૂલ ભરી દે !

મરતાં મરતાં કરી જજે તું, જગને પ્રેમ-ઇશારો ….!

 આઘો આઘો આરો ……..તારો,   

આઘો આઘો આરો ….. 8 

કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય. “ઉરના સૂર” (1961) કાવ્યસંગ્રહમાંથી

શેં હું ?

શેં હું આજે રજતપટપે તારલાને જગાવું ?

શેં હું આજે રવિશશી તણાં રશ્મિ-કાવ્યો રચાવું ?

ખેંચી લાવું વનવન થકી શેં સુવાસો મધુરી ?

જ્યાં મારી કો, કડી પ્રણયના ગીતની છે અધૂરી ! ….1

શાને ગુંજે ભ્રમર મુજ કો કલ્પના કુસુમે ?

શાને વૃક્ષો સરિતતટપે લચમચી આજ ઝૂમે ?

વાગે શાને ઉર સૂર તણી આજ વિણા મધુરી ..?

જ્યાં મારી કો જીવનગીતની છે વિણા આ બસૂરી ?…2

શાને માણો જનગણ તમે આજ ઉલ્લાસ છોળો ?

શાને પીવા મધુરસ તમે કો પુડાને નિચોવો ?

શાને વેરી રસસ્મિત તમે ઉર ક્ષુધા શમાવી ?

જ્યાં મારી કો વિકટ ઉરની વેદના ના બૂઝાઇ ?….3

કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય,

પથિક તારી જીવનનાવડી

                                પથિક તારી જીવનનાવડી દરિયાપાર ઉતાર….

                                      નાવડી દરિયાપાર ઉતાર …. ! ….1.   

પેલે કિનારે પામીશ પથિક પ્રેમળ –જ્યોતિની ધાર  !   

નવાં અંકુર જડેલાં, સ્વર્ગ તણાં બે દ્વાર …. !        

                                     નાવડી દરિયાપાર ઉતાર …. ! ….2.  

ઘૂઘવે છો ને સાગર આખો, ડરીશ ના તું લગાર !

જો જે ન ખૂટે આતમ શ્રધ્ધા, ભેદજે જલભંડાર ….  

                                      નાવડી દરિયાપાર ઉતાર …. ! ….3. 

માનવહૈયાંની હોળી તણો છે આ કિનારે ચિતાર ….

પેલે કિનારે માનવતાનો નિત્યે થશે જયકાર …   

                                       નાવડી દરિયાપાર ઉતાર …. ! ….4. 

અન્ન ને વસ્ત્ર વિનાનાં અનાથો તરફડતાં અપાર

સંવેદના સર્વેની હરવાં, નિશ્ચિંતે તું નાવ હંકાર …

                                      નાવડી દરિયાપાર ઉતાર …. ! ….5. 

જાત ખોજે, દિનરાત ન જોજે, લાગે છો થાક અપાર .!

પેલે કિનારે વરશે તું ને, વિજયની વરમાળ ….. 

                                     નાવડી દરિયાપાર ઉતાર …. ! ….6.

કવિ : રવિ ઉપાધ્યાય, ઉરનાં સૂર કાવ્ય સંગ્રહ – (1965)   

આશાના દીપ જલજે….

આશાના દીપ જલજે, આશના દીપ જલજે,

માનવતાની મંઝિલ ઉપર તેજ તારાં પાથરજે.

                                     …. તું જલજે….. આશાના 

તારા પ્રેમલ પુનિત પ્રકાશે, પથ અંધારો ઝળહળશે,

તિમિર ભરી રજની હટશે ને નવું પ્રભાત પ્રગટશે,

              જન હૈયે જ્યોતિ ભરજે …. તું જલજે….. આશાના 

અવનિ આરે ઉમટ્યાં આજે ઘોર વ્યથાં કેરાં વાદળ

લોભ લાલસા વેરઝેરનાં વરસે વિષમ અગ્નિ જળ

               અમૃતની ધારા રેલવજે…. તું જલજે….. આશાના 

જાલીમ જુલ્મતણી જંજીરે જકડાયા આજે સૌ જન !

ઝંઝાવાતે જીવન પ્રલાપે, જનગણનાં શોષાતાં મન !

         ત્યાં સ્થૈર્ય ધૈર્ય સૌરભ ભરજે …. તું જલજે….. આશાના 

નહીં બૂઝાતો, ભલે વિંઝાતો વિનાશનો વાયુ ચોપાસ

માનવનાં મનકમલતણાં દલ દલનો કર પલ પલ વિકાસ !

              અંતર સરિતામાં તરજે…. તું જલજે….. આશાના

 કવિ :  રવિ ઉપાધ્યાય, “ઉરના સૂર” ( 1962) કાવ્યસંગ્રહમાંથી

શ્રેષ્ઠ કલા

ટોળું આગળ ચાલ્યું. પવનના સૂસવાટાને લીધે રંગબેરંગી સાડીઓના છૂટા પાલવના ફડફડાટ અને માથાના છૂટા વાળની લટોનાં ઉડ્ડયન અને ખીલખીલાટ વેરાંતાં મૂક્ત હાસ્ય જોઇ¸ તરૂણીઓના વૃન્દ સાથે ચાલતાં કુમારને મનમાં  આછીશી ચીઢ ચડી. મોં પર ધીમા ગુસ્સાની રેખા તરવરી ઉઠી.

સરોવર આવી પહોંચ્યું. સૂર્ય ક્ષિતિજમાં ડૂબી ગયો…. પવનની લહેરોએ મંદ બની જઇ શીતળતા વહાવવી શરૂ કરી.

“બેસો કલાકાર..! તમારૂં નિત્ય નિયમનું સ્થાન આવી પહોંચ્યું…..″ એક યુવતી બોલી.

“હાં…. ઉસ્તાદ લાવો પાળ સાફ કરી દઉં” બીજી યુવતીએ રૂમાલ વડે સરોવરની બાંધેલી પાળ સાફ કરી.

કુમાર સરોવરની પાળ પર બેઠો. તેનાં હ્રદયમાં કંઇક ગુઢ વેદના હતી… અને તેની વિષાદ છાયાં તેનાં મોં પર વ્યાપી ગઇ હતી.

′ બોલો  champion  મૃદુલા ગીત સંભળાવે, હુ નૃત્ય કરૂં કે પછી આ શોભનાની ′ફીલસૂફી′  સાંભળશો ?′ લતાએ પૂછ્યું.

′ માફ કરો મારે કંઇ નથી જોઇતું′ કુમાર બોલ્યો.

′ …… તો શું ! મારૂં નૃત્ય એ તમારે મન કલા નથી ?′ લતાએ પૂછ્યું.

′ ….અને મારાં સંગીતમાં … મારાં ગીતમાં… શું તમને કલાનો ભાસ નથી થતો?′ મૃદુલાએ પૂછ્યું.

′ સાચું કહો કુમાર ! મારી ફીલસૂફી …. શું તમને કલા નથી લાગતી?. શોભનાએ બે હાથ કુમારના ખભે મૂકી કુમારને ઢંઢોળી નાખ્યો …..

′ કલા ….! કલા…! નૃત્ય જરૂર કલા છે, સંગીતમાં જરૂર કલા છે, ફીલસૂફી પણ કલાનું અંગ જ છે…. પણ…. પણ… હું તે વડે ધરાઇ ચુક્યો છું. તે સર્વ કલાનો મારી પાસે ભંડાર છે. બોલો તમારે જોઇએ છે ? જાઓ…. હવે મને દરરોજ આ રીતે ના પજવો. મારે તો એક કલા જોઇએ કે જે મારી પાસે નથી. જે કલાને હું હજું સુધી ઓળખી શક્યો નથી. જે કલા જીવનમાં કોકવાર જ ચમકે છે અને કોઇને ચમકાવે છે, જીવન જીવતાં શીખવાડે છે….. તે કલા મારે મન શ્રેષ્ઠ કલા છે….′ ગુસ્સે થઇ કુમારે કહ્યું.

′કુમાર ! આજે બે વર્ષથી અમે ત્રણે જણ તમારી પાછળ પતંગીયા બની ભમીએ છીએ, અલબત્ત સર્વ કલાનાં પાઠ અમે તમારી પાસેથી જ શીખ્યાં છીએ, છતાં તમને અમારી જ કલા પ્રત્યે પ્રેમ નથી !…. કુમાર…. અમારા ત્રણેમાંથી એકને અપનાવો, કોઇ એકમાં જ તમારી સર્વ કલા કેન્દ્રીત કરો પછી જૂઓ…… તમે કલાકાર છો અને તમારી ઉભરાતી કલાનું પ્રતિબિંબ અમારા ત્રણેમાંથી કોઇ એકના હ્રદયમાં સર્જશો તો જરૂર કલાને શ્રેષ્ઠત્વ આપી શકશો.′ શોભનાએ કલાની ફીલસૂફી દર્શાવી.

′પરંતુ શોભના ! એ તો મારીજ શીખવેલી કલા છે. સંગીત, નૃત્ય, ફીલસૂફી અને શિલ્પ એ સર્વે તો મારી જ કલાના અંગ…. પછી મને તેમાં શાનું શ્રેષ્ઠત્વ ભાસે ? મારે તો નવીન કલા જોઇએ ….. નવીનતા …! જગતની આંખોના અંધારા દૂર કરવાં માટે ચમકતી કોઇ નવી કલાનું તેજઅણુ…! જીવન જીવવા માટેની કલા …. જે કલામાં જીવન હોય …! જે કલામાં આત્મા હોય…..! કુમાર સરોવરમાં રચાતા જળવર્તુલો તરફ જોઇ બોલ્યો. તેના હૈયામાં વિચાર વર્તુલો વળ્યે જતાં હતાં.

′કલાકાર ! કઠોર ન બનો. ત્રણેમાંથી જે કલા પ્રિય લાગે તે કલાની શિષ્યાને અપનાવો.અમે ત્રણે આનંદીત થઇશું જો કોઇ એકનું જીવન સુખી થતું જોઇશું તો ! શું નૃત્યમાં જીવ નથી? લતાએ પોતાની નૃત્યકલા માટે દલીલ કરી…

′ લતા….. તારી નૃત્યકલામાં આત્મા જરૂર છે, પરંતુ તે આત્માને તો હું ઓળખી ચૂક્યો છું. જગત પણ પળે પળે તે કલામાં લીન થાય છે…. પણ મારે મન જીવન સંગ્રામ અને જીવન વિકાસનું ધ્યેય જેમાં મૂર્તિમંત બનતું હોય એજ શ્રેષ્ઠકલા છે….′ કુમારે લતા તરફ જોઇ કહ્યું.

′ તો પછી પ્રિય કુમાર ! મારી સંગીતકલા તરફ દ્રષ્ટિ ફેરવો….! તમારી મનની ઇચ્છિત અને સ્વપ્નસર્જીત શ્રેષ્ઠકલા માટે હું મારી સંગીતકલા વડે તમારા જીવનસંગ્રામમાં પ્રણયપુષ્પો વેરીશ … તમારા ધ્યેયમાં … તમારી કલામાં… મારાં ગીત-સંગીતની સૌરભ મ્હેંકશે. …. અને …મારી કલાનું શ્રેષ્ઠત્વ સર્જાશે.′ સંગીત-કલાનું શ્રેષ્ઠત્વ ધરાવતી મૃદુલા બોલી.

′ જીવન મૃત્યુ માટે છે …કલા અમરત્વ માટે સર્જાય છે. તો પછી કલા, જીવન કરતાં શ્રેષ્ઠ નથી ? શું સંગીત, નૃત્ય અને તત્વચિંતન એ જ જીવનની ક્લાના મૂર્તિમંત સ્વરૂપો છે..? તે સિવાય કોઇ શ્રેષ્ઠ કલા નથી ? કુમાર હસ્યો. તેના હાસ્યમાં તેના હૈયામાં ઉઠતા વેદનાભર્યા પ્રશ્નોના પડઘા ભર્યાં હતાં.

′ નિ….શા તું કેમ મૂંગી બેસી રહી છે ? હવે કલાકારને રીઝવવા તું પ્રયત્ન કર … હાં પણ તારી પાસે ક્યાં કોઇ પ્રકારની કલા છે ? લતા હસી પડી.

′ બહેન ….માફ કરજો …. તમે બધાં શું બોલો છો એ જ મને તો સમજ પડતી નથી …. શાની કલા …. અને શાની શ્રેષ્ઠકલા ….! હું તો જરા સરોવર કિનારે તમારી સાથે ફરવા આવું છું એટલું જ બાકી મને તો આમાં કાંઇ આવડતું નથી અને આવડશે પણ નહીં.′ ગભરાતી …. સંકોચાતી નિશા બોલી.

′ નિશા ! તારી પાસે પણ કલા છે. તારૂં દેહ સૌંદર્ય એ શું કલાનું અંગ નથી…?′ કુમારે નિશાને પૂછ્યું.

′ જવા દો વાત …. મને કાંઇ સમજ ન પડે.′ નિશા બોલી.

અંધકાર વધ્યે ગયો અને ટોળું ઘરે ગયું

*************************************

કુમાર કલાકાર હતો. જીવનના અમૂલ્ય વર્ષો તેણે કલા પાછળ વહાવ્યાં હતાં. સંગીત તેના જીવનની પ્રથમ કલા હતી. નૃત્યકલામાં પ્રાવિણ્ય મેળવવા તે ઠેરઠેર ભટક્યો હતો. ′ફીલસૂફી એ જ જીવનની સાચી કલા છે′ એમ લાગવાથી જીવનનાં પાંચ છ વર્ષ એ માટે અભ્યાસ આદર્યો. શિલ્પક્લામાં જીવનરસ અને જીવનધ્યેય સમાયેલ છે એમ લાગ્યું ત્યારે તેણે તે માટે રાત-દિવસ તપ કર્યાં અને તેમાં પ્રવિણતા મેળવી. ′ સર્વ કલામાં પાવરધો થયો છું′ એમ લાગ્યું ત્યારે તેણે એક “કલામંદિર” સ્થાપ્યું. મૃદુલા, લતા, શોભના અને એવી બીજી કેટલીયે યુવતીઓ અને રસીક યુવાનો ′ કલાકાર′ બનવા આવ્યા. ખર્ચાય એટલી જીવનશક્તિ ખર્ચી કુમારે સર્વ શિષ્યોને કલા પાઇ. તેના ઉત્તમ ફળરૂપે મૃદુલા શ્રેષ્ઠ ગાયિકા બની. લતા અદભૂત નર્તકી બની અને શોભના મહાન તત્વચિંતિકા બની. છતાં કુમારનું મન ના વળ્યું. કુમારને હજી કાંઇ ખામી રહી જણાતી હતી. કંઇક ન્યૂનતા દેખાતી હતી.

કુમારને લાગ્યું ′ મારી તપશ્ચર્યા નિષ્ફળ ગ ઇ. મારૂં ધ્યેય સિધ્ધના થયું. જીવનની સાચી કલા ક ઇ ? મારી કલામાં અમર આત્મા નથી…. હજું કાંઇ બાકી છે…..′

કુમાર ઉદાસીન રહેતો. ત્રણે શિષ્યાઓ કુમારને પોતાના હ્રદયનો કલાકાર બનાવવા મથતી. કુમારને તે હાસ્યપાત્ર લાગતું. તેનું જીવનધ્યેય ઉત્તમ કોટિની કલાકાર પત્ની મેળવવાનું ન હતું, તેનું ધ્યેય મહાન કલાનું સર્જન કરવાનું હતું. જગતને અમૂલ્ય અને જીવંત કલા આપવા માટે તેણે પોતાની જીંદગીના અમૂલ્ય વર્ષો વેડફ્યાં હતાં. કલા એજ તેનો જીવંત મંત્ર હતો અને કલા એજ તેના હ્રદયના ઉંડા શ્વાસોશ્વાસ હતાં …..

શોભના કલાકારને ચાહવામાં અને તેના જીવન સાથે જીવન સાંધવામાં જીવનની શ્રેષ્ઠ કલાનું સર્જન થશે એમ માનતી હતી.

લતા પોતાના ગુરૂનું જીવનભર સાનિધ્ય મેળવવામાં અને અંગે અંગ ઉભરાતા યૌવનને નૃત્યમાં વણી, કલાનું શ્રેષ્ઠ ઝરણ વહાવવામાં જ જીવનને ધન્ય સમજતી હતી.

અને મૃદુલા ! મૃદુલા તો પોતાની હ્રદયવીણાના પ્રણયતાર પર કુમારની કલાઝરતી અંગુલીઓનો હળવો સ્પર્શ થશે તો જ સંગીતના સૂરીલા અને શ્રેષ્ઠ સૂરો બાજશે અને ત્યારે જ  શ્રેષ્ઠ કલાનું સર્જન થશે જે વડે પોતાનું જીવન સાફલ્ય સાધી શકાશે એ માન્યતા ધરાવતી હતી.

છતાં કલાકાર કુમારને તેમાં કલા દેખાતી નહીં. તેમાં તો તેને વિકારની ઘેરી વાસના છાયેલી જણાતી.

નિત્ય નિયમ અનુસાર કલાકાર આજે સરોવરની પાળ પર બેઠો હતો. તેના હૈયાની ગ્લાની રેષાઓના પ્રતિબિંબ મુખ પર રચાયેલ હતાં. શોભના, લતા, મૃદુલા અને નિશા બીજી તરફ કોઇની સાથે વાતચીત કરતાં હતાં. આજે નિત્ય કરતાં મોડું થયું હતું એટલે અંધકાર ગાઢ હતો. સરોવરનાં શાંત અને અથાગ જળમાં એક મોટો અવાજ થયો. ચારે યુવતીઓ ગભરાઇ ગઇ. કોઇ એક યુવતીએ દોડી સરોવરમાં ઝંપલાવ્યું. કિનારે ઉભેલી, ગભરાયેલી ત્રણે ક્લાપ્રિય યુવતીઓ એકબીજા સામે આશ્ચર્યભરી મુખમુદ્રાએ જોઇ રહી.

′ હાય રે ……..! કલાકાર…… સરોવરમાં પડ્યા ….?

′કુમાર ……. મારા ….. કુ……!′

′ અરે … પણ પેલી નિશા શા માટે સરોવરમાં કૂદી પડી …?′

…….. થોડીક પળો બાદ ઘણી મથામણ બાદ નિશાએ કલાકારના બેભાન દેહને જોરથી કિનારે ધકેલી મૂક્યો. કિનારે ઉભેલી યુવતિઓએ કલાકારના દેહને ઉપર ખેંચી લીધો. અવાજને કારણે ઉહાપોહ મચી ગયો. થોડા દૂર ઉભેલા ચાર છ પુરૂષો દોડી આવ્યા. ડૂબતી નિશાને પણ બચાવી લીધી પણ પાણી વધુ પડ્તું પી જવાથી તે પણ બેભાન હતી.

ચાર દિવસની બેભાન અવસ્થા કેડે કુમાર આજે જાગ્યો. તેની આંખ ઉઘડી, તેને ભાન આવ્યું. પોતે ક્યાં છે એની તેને તો પહેલાં સમજ ન પડી.

′ હું…. હું … ક્યાં છું ?′ તેણે વેદના ભર્યાં કંઠે બૂમ પાડી.

′ ગભરાઓ નહીં મિસ્ટર કુમાર…. તમે હોસ્પિટલમાં છો. યાદ છે તમે ડૂબ્યાં હતાં અને પછી તમને કોઇએ બચાવ્યાં. તમે બેભાન હતાં તેથી હોસ્પિટલમાં લાવવામાં આવ્યાં. આજે ચાર દિવસ કેડે તમને ભાન આવ્યું છે. ….. પણ તમે જરાએ ગભરાશો નહીં ′ નર્સે કુમારને કહ્યું.

′ મને કોણે બચાવ્યો ? શા માટે બચાવ્યો ?′

′ તમને કોઇ સ્ત્રીએ બચાવ્યો છે.′ નર્સે જણાવ્યું.

′ સ્ત્રીએ ? ? ? ′  શોભના…. લતા….કે મૃદુલા…. કોણ હશે ? કુમારના વેદનાગ્રસ્ત મનમાં પ્રશ્નોનાં વર્તુળ રચાયાં.

શોભના,  લતા અને મૃદુલા દરરોજ કુમારની તબિયતના સમાચાર લેવાં હોસ્પીટલમાં આવતાં આજે પણ તેઓ આવ્યાં અને કુમારના રૂમમાં દાખલ થયાં.

′ મને શા માટે બચાવ્યો ….?  શા માટે…?′ કુમાર ધીમા શબ્દે બબડ્યે જતો હતો.

′કુમાર ….. પ્રિય કુમાર ….. તમને બચાવ્યા પણ તે ન બચી. બેભાન હાલતમાં અહીં હોસ્પીટલમાં તેને લાવ્યા. આજ બે દિવસ પહેલાં પાંચ દસ મિનિટ માટે તેને ભાન આવ્યું હતું અને તે ક્ષણોમાં તેણે એક પત્ર લખી નાખ્યો. પછી પાંચ મિનિટમાં તો એની આંખો સદાને માટે મીંચાઇ ગઇ. મહાપ્રયાસોને અંતે પણ ડોકટરોના હાથ હેંઠા પડ્યા…..′ બોલતાં બોલતાં લતાએ કુમારની છાતી પર માથું ઢાળી દીધું.

′ પત્ર ….? પત્રમાં શું લખ્યું હતું ?′ ઉત્સુક કુમારે પૂછ્યું.

′ પત્ર વાંચવાંની તેણે અમને ના પાડી હતી. તમે જાગૃતિમાં આવો ત્યારે તમને વાંચવાનું કહ્યું છે. આજ્ઞા હોય તો વાંચી બતાવું !′ મૃદુલા બોલી.

′ હા… વાંચ…′

મૃદુલાએ પત્ર ઉઘાડ્યો. અક્ષરો છૂટા છવાયાં હતાં….

′ શ્રેષ્ઠ કલાકાર ….?

ક્લા શોધો છો કે મૃત્યુ ? મૃત્યુમાં શું કલા નથી ?. જીવનને ક્લા માનો છો તો મૃત્યુ એક કલા જ છે ને ? છતાં તમારે તો શ્રેષ્ઠ જ કલા જોઇએ.

તમને બચાવતાં જતાં આજે કદાચ હું પ્રાણ ખોઇશ….. તેમાં મને ગૌરવ ભાસે છે. કલાકારને બચાવવાં જતાં કલાની અણઘડ પ્રતિમા મરી જશે તો જરૂર શ્રેષ્ઠ કલાનું સર્જન થશે. યાદ છે ? શાળામાં સાથે ભણતાં તમે મારાં દેહસૌંદર્ય તરફ આકર્ષાયા હતાં….. પરંતુ તે અણ કેળવ્યા દેહસૌંદર્યે મારા જીવનમાં કલાનો ભાસ ના કરાવ્યો. હું તમારાંથી દૂર રહી. તમારું કલામંદિર મને ના ગમ્યું. તેથી તમને મારાં પ્રત્યે અણગમો થયો. છતાં તમારી કલાની જીવંત ધગશ પ્રત્યે – મને સદાય માનની લાગણી જ રહી છે. અને તેથી જ તે કલાના આત્માને બચાવવા…… એ કલાનું અમરત્વ સર્જવાં કદાચ મારે મારી જીંદગીની કિમંત ચૂકવવી પડે તોયે મને દુ:ખ નહીં થાય. સ્વર્ગના કલાધામમાં અનંતકાળ માટે વિહરશે. આશા છે કે જીવીને અધૂરી શ્રેષ્ઠ કલાનું સર્જન કરજો.. મારૂં મૃત્યુ …. તમારી સાધનાની સિધ્ધી માટે – તમને કદીક યાદરૂપ થશે તો હું મારૂં જીવન સાર્થક થયું ગણીશ.

એજ,…..પાસે છે તેટલી કલાથી કલાનું મૂલ્ય ચૂકવી આપતી આપની…નિશા……′

મૃદુલા પત્ર વાંચી રહી. શોભના અને લતા કુમારના પલંગ પાસે બેઠાં હતાં ….   ′કલા…..! શ્રેષ્ઠકલા…..! લતા જોઇ તેં શ્રેષ્ઠ કલા…..! શોભના……! સાચી અને શ્રેષ્ઠ કલા….. મૃત્યુ ….! નિશા ….. આજથી હું પ્રતિજ્ઞા કરું છું કે તારી શ્રેષ્ઠ કલાને જીવનભર ટકાવી રાખીશ….. શ્રેષ્ઠ કલાનું સર્જન એમાં જ છે …. શ્રેષ્ઠકલા કુરબાનીમાં છે.! નિશા તેં આત્મસ્વાર્પણ અને કુરબાનીની ભવ્ય કવિતા રેલાવી મારી કલાના કિંચિત ઝરણને સાગર બનાવ્યો…… દેવી …..! હું અને તારી મહાન કલા મારાં હૈયામાં, મારી આજસુધીની ઉત્તમ ફળરૂપી શ્રેષ્ઠ કલા બની અમર રહેશેં. મારાં જીવનમાં તેં શ્રેષ્ઠકલાનો પ્રદિપ્ત દીપ પ્રગટાવ્યો છે દેવી !. તેં ′ આત્મસ્વાર્પણ′ એ જ સાચી અને શ્રેષ્ઠકલા છે….. દેવી ધન્ય છે………!

…….. અને કુમારની આંખમાંથી બે આંસુ સરી પડ્યાં, શું તે આંસુ હર્ષનાં હતાં કે શોકનાં ?

નહીં …….. તે આંસુ તો શ્રેષ્ઠકલાની સર્જક નિશાની ભવ્ય આત્મ કુરબાનીની કબર પરનાં બે અમૂલ્ય સુગંધીત પુષ્પો હતાં……….

લેખક – રવિ ઉપાધ્યાય ૘ વય – 22 ૝ પ્રસિધ્ધ – યુગાંતર ૝ તા. 06 / 08 / 1950

 

હજૂયે યાદ છે મને દિ′ કોક સંધિકા સમે,

હજૂયે યાદ છે મને દિ′ કોક સંધિકા સમે,

લટાર મારવા અમે ગયાં′તાં વારિધિ તટે...! 

સુગંધ વાયુ-મંડળે ભરંત દ્રુમનાં દલે પ્રકાશનો કસુંબલો......

સ્ફૂરંત રંગ ત્યાં ઢળ્યો હતો, એ મૌન સાગરે,

ન શબ્દ, શ્વાસ એ ભરે, ધીમે ધીમે ....

વહે અફાટ જોશમાં ક્ષિતિજ કેરી ડોકમાં,પરોવે રંગ બિન્દુડાં !

ડૂબંત સૂર્યના સુવર્ણ તેજ પી,બની પ્રમત્ત લ્હેરીઓ સમીર કેરી, 

મીઠી મીઠી શીત ભરી સાથ લૈ આવતો ને, પૃથ્વી પે વહાવતો !

 

સમીરની સુરાવલી હતી, ઊરોને ભાવતી, 

ખળખળાટ હાસ્યમાં તરુવરો નચાવતી,                

ઊડંત મુક્ત પંખીડાં, કિલ્લોલમાં હસાવતી,

દિગંત-રેખથી દ્રવંત, વારિધિ મહીં ભળંત, રક્તરંગી તેજ-ધાર....!

બાંધી ત્યાં હતી જે પાળ, બેસી તેની ઉપરે અમે નિહાળતાં હતાં 

રાચતાં, પ્રફુલ્લતાં સુગંધવાયું ચૂમતાં, ને અવનવા એ રંગનાં ધનું નિહાળતાં હતાં....

 

ત્યાં સ્ફૂર્યો મને વિચાર ! અંતરને આરપાર, 

ઝણઝણત બીન-તાર-શો, વહ્યો કો આંચકો !

જે રંગ જોઇ રાચતો-પ્રફુલ્લતો...ને અવનવી કુમાશ હૈયે માણતો !

 

તે ઘડીકમાં વિલુપ્ત-થૈ જશે, નભેથી લુપ્ત,રેખ એકે નૈ રહે, 

નક્કી વિભાવરી ઢળે, તિમિર ત્યાં ફરી વળે,

જ્યાં રાજ્ય રાત્રિનું ચઢે, એ ક્રમ જીંદગી મહીં,

મનુષ્યની શું દીસતો-ન ? આવતી યુવાની ને વહી જતી ....!

જે રંગ રેલતો યુવાનીમાં ખીલે, રસે, ધસે, જે પુર-બહારમાં 

લુપ્ત તે ન થાય શું ?

આવતી સવારી જ્યાં ડોલતી જરાની ત્યાં ?

જન્મવું ઘડીકમાં ને ખીલવું ઘડીકમાં

રચવું યુવાની કેરી મોજમાં ઘડીકમાં,

ત્યાં નકી જરાની જાળમાં ફસાવું,

પાંગળુ અને બસુરું -

ગીત બસ જરાનું ... ગાવું ...

એક દિ′ તો કાળને મુખે છ જાવું !

વ્યર્થ ખેલ માનવી !

શેં સર્જતો આ દાનવી !

વેર ઝેર તાંડવો

ઘડી ઘડી શું માંડતો ?

 

રંગરેખ ના રહે જ્યમ ક્ષિતીજના તટે

મનુજ-જીંદગીનો કાળ સ્થાયી કોઇ ના રહે !

આજ જે હુલાસ રંગછોળ ઊડતી

યુવાનીની સુરાવલી મધુર ગુંજતા,

કાલ તે જરાના ઘેરા રંગથી -

નક્કી ભૂંસાશે - આ યુવાન અંગથી  ?

વ્યર્થ હું શેં રાચતો ?

યુવાની કાળ આજનો ?

મોજ શોખને મીઠા વિલાસ નીત માણતો?

શેં જરાના અંધકારમાં ભળી જવા અગાઉ -

કાર્યસદ્દ કરી પ્રકાશની ભરી લઊં -

અબૂઝ રંગ જ્યોત હું ન જીવને ? 

શબ્દરચના - રવિ ઉપાધ્યાય.

નારાયણદાસ સુખરામ જોષી …..

સગપણે એ મારાં વ્હાલા માસા. આજે નેવું (90) વર્ષ પૂરાં કરી એકાણુંમાં (91) વર્ષમાં પ્રવેશતા આ માસા મારાં સગામાં હાલ સૌથી વયસ્ક. પ્રભુની અસીમ કૃપાથી  અને ખુદની નિયમિત, સાદી અને શિસ્તભરી જીવનશૈલીને કારણે ( કે કદાચ દર શીયાળાની મોસમમાં મેથીપાકના અચૂક સેવનથી ), આજે પણ ( થોડી કાન અને આંખ પર વર્તાતી ઉમ્મરની અસર બાદ કરતાં ) ખૂબ જ સ્વસ્થ તન અને મન સાથે એ આનંદે હરીફરી શકે છે. દરરોજ સાંજે પાર્કમાં તેઓ ફરવા જાય. સમવયસ્કોની મંડળીમાં વાતચીત કરે, ખબરઅંતર પૂછે, લાફીંગ ક્લબમાં પેટભરી હસે કાં સંતાનોના ઘરે બે ચાર ઘડી ફરી આવે. 1954માં મારાં જનમ થી 1969માં મારાં મેટ્રીક સુધી વિલેપાર્લાના મારૂતીબાગના માળામાં અમે ઉપર નીચે રહેતાં. એમની આંખ સમક્ષ હું મોટો થયો અને એટલે એમનું વ્યક્તિત્વ આજીવન મારાં માનસપટ પર સવિશેષ છવાઇ જ રહે.

પોતાનાં કપડાં આજે પણ જાતે ધોતાં નારાયણદાસમાસાં સ્વાવલંબી અને એક મળવાં જેવાં ખાસ માણસ. જેની કલક્ત્તામાં હેડઓફીસ છે એવી ઇસ્ટ ઇડીંયા ફાર્મસ્યુટીક્લ કંપનીમાં મેડીકલ રીપ્રેસ્ટંટેટીવથી શરૂઆત કરી છેલ્લે રીટાયરમેંટ વખતે એરીયા મેનેજર તરીકે નિષ્ઠાપૂર્વક એમણે વરસો સુધી સરવીસ કરી. (સૂટ-બૂટ-ટાઇમાં સજ્જ થઇને ! ) મુંબઇના લગભગ બધાં સારાં ટોચના ડોક્ટરોને  મળવાનું અને અનેક હોસ્પીટલોમાં જવા આવવાનાં કારણે મેડીકલ ફીલ્ડમાં એમની સારી એવી ઓળખાણ. ડો. ગાંજાવાલા (સર્જન), ડો. સી.એલ.ઝવેરી (ગાયનેકોલોજીસ્ટ), ડો.પ્રફુલ્લ પટેલ, ડો. અશોક શ્રોફ (ઓપ્થેલમોલોજીસ્ટ), ડો.એ.બી.આર દેસાઇ (ઇ એન ટી સ્પેશીયાલીસ્ટ) ડો. બી.જે.વકીલ (ગેસ્ટ્રોએંટ્રોલોજીસ્ટ) જેવાં નામાંકિત ડોક્ટરો પાસે અમારી જ્ઞાતિનાં અને આડોશ પાડોશનાં દર્દીઓને સાથે લઇ જઇ ઇલાજ કરાવતાં અને આમ દરદીઓ અને ડોક્ટર વચ્ચે સેતુનું કામ કરતાં. જરૂર પડ્યે એમની કંપનીની દવા જેવી કે ટોનોફેરોન, કેલરોન, એંટ્રોક્વીનોલ, વીટાઝાઇમ, લોક્યુલા આઇ ડ્રોપ્સ, ડરમોક્વીનોલ જેવી દવાનાં સેમ્પલો પણ આપતાં. આ ઉપરાંત યુનિકેમ,એલેમ્બીક, ગ્લેક્ષો, મર્ક શાર્પ, કે જર્મન રેમેડીઝ કંપનીની દવાઓનાં સેમ્પલો એમનાં મિત્ર રીપ્રેસ્ટંટેટીવ પાસેથી મંગાવી આપતાં.

અમારી જ્ઞાતિના છાત્રાલયમાં ભણ્યા હોવાથી જ્ઞાતિના સમાજ ટ્ર્સ્ટ અને વિદ્યાર્થીભુવનના સંચાલનમાં પણ ઘણી સેવા આપી છે. પુનિત મહારાજ સ્થાપિત પ્રેરણાદાયી અને જીવનનો રાહ બતાવતું “જનક્લ્યાણ” મેગેઝીન અને એ ટ્રસ્ટ દ્વારા અવારનવાર બહાર પડતાં અન્ય અનેક પુસ્તકોનું પાર્લા વિસ્તારમાં વર્ષોસુધી સ્વહસ્તે વિતરણ કરવા એમણે લીધેલી અને નિભાવેલી જવાબદારી એ બહુજન સમાજની એમણે કરી હોય એવી એક મોટી સેવા જ ગણાય.  એ સહુ કુટુંબીજનો માટે કુટુંબવત્સલ, અને પ્રેમાળ રહ્યાં છે. હા ! કોઇક વાર ગુસ્સે પણ સારાં એવાં થાય અને ભલભલાને ખખડાવી પણ નાખે. ક્યારેક જયામાસી સાથેની એમની તીખીમીઠી ચડભડ પણ સાંભળવાં જેવી ખરી ….મૂળત: તો માસા રમૂજી. “પાકીઝા”, ઢેમ, મનસુખલાલ, શીસો-”કોઠી”, ધનીયા, ” બા ના આશીષ”  વગેરે એમનાં પ્રિય પાત્રો. તારક મહેતાની “દુનિયાને ઉંધા ચશ્મા” સીરીયલમાં આવતા “જેઠાલાલ”ના પાત્રસમા કાંતીકાકા સાથેની એમની મિત્રતામાં આજે પણ એટલીજ તાજગી વર્તાય. એમના સંતાનોમાં ભક્તિબેન, અનુપમ,નલીન અને અંજલી સહુ સ્થાઇ અને સુખી છે.

ફરી એકવાર જન્મદીન મુબારક અને શેષ જીવન સુખી અને સ્વસ્થ રહે અને તેઓ શતાયુ બને એવી પ્રભુ પાસે અભ્યર્થના…….

*** ડો.જગદીપ રવિ ઉપાધ્યાય

તા 26/02/1999નાં રોજ આયુષ્યનાં 81માં વર્ષમાં પ્રવેશ કરતાં શ્રી નારાયણદાસ સુ. જોષીને બિરદાવતો કુટુંબમેળાનો પ્રસંગ ગંગાબેન જપી સભાગૃહ, બોરીવલી મુકામે યોજાયેલ હતો. આ પ્રસંગે  કવિ:રવિ ઉપાધ્યાયે પોતાનું કાવ્ય રજૂ કર્યું હતું જે આ મુજબ હતું :

વ.શ્રી નારાયણદાસ સુ જોષીને…….. 

મ્હોર્યો મતવાલો મનનો માંડવો, ડોલી દિગ દિગની ડાળ,

વેલી વાર્ધક્યની વિસ્તરી સુદ્ર્ઢ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ

હરિવર વરસાવે હેલી હેતની …… (1)

કેડી કંડારી વેઠી કષ્ટ સહુ, ઘડ્યા જીવતરના ઘાટ

હરપળ સંઘર્ષો કીધાં બહું, વિસરી દિવસ અને રાત

હરિવર વરસાવે હેલી હેતની …… (2)

અખૂટ આત્મશ્રધ્ધા થકી ખેડ્યાં જીવનના જંગ

સ્નેહી, સ્વજન કાજે આદર્યો સેવા ધર્મના રંગ.

હરિવર વરસાવે હેલી હેતની …… (3)

પરદુ:ખ કાજે દુ:ખી થયા, બન્યા રાહબર હંમેશ

સત્ય કાજે ઝઝૂમી ઉઠ્યા, ડરના રાખ્યો લવલેશ

હરિવર વરસાવે હેલી હેતની …… (4)

સુશિક્ષણ આપી ઉચ્ચતમ, કીધાં સંસ્કારી સંતાન,

શીલ, સંયમી દાંપત્યનું દોર્યું જીવન-સુકાન,

હરિવર વરસાવે હેલી હેતની …… (5)

દીર્ઘાયુષી બનો દંપતી, શતં જીવો શરદમ

શુભેચ્છાઓ સૌ સ્વજન આપે, હો આનંદ મંગલમ

 હરિવર વરસાવે હેલી હેતની …… (6)

કવિ:રવિ ઉપાધ્યાય ( 26/02/1999)